Ófærð og slæm færð

Eitt af þeim áskorunum sem óhjákvæmileg fylgja almenningssamgöngum á dreifbýlum stöðum er sú staða sem upp kemur þegar ófærð myndast milli byggðakjarna.

Á Austurlandi gerist þetta með mjög svo reglulegu millibili yfir vetrartímann sem getur staðið allt frá Október og fram í Maí. Yfirleitt er um að ræða ófærð vegna mikilla snjóa og ofankomu en þó kemur það fyrir að ófært sé vegna vindstyrks eins og raunin var í gær, þegar ófært var yfir Fjarðarheiðina vegna mikils vinds. 

Deila má um það hvort þessar aðstæður styðji undir almennngssamgöngur eður ei. Að vissu leyti leitar fólk frekar í öryggi almennignssamgangna ef von er á slæmu veðri en á móti kemur að ef algjörlega ófært er þá skiptir það ekki máli hvort þú situr í rútu eða bíl. það eru allar líkur á því að þú sért föst/fastur á þeim stað sem þú ert niðurkominn.

Á Austurlandi getur þessi staða komið upp milli flestra byggðakjarna. Að flestum fjörðunum liggja háir fjallvegir með bratt klifur upp beggja vegna sem getur verið varhugavert í hálku og vondum veðrum. 

Hér er smá samantekt um þá fjallvegi sem almenningssamgöngur á Austurlandi þurfa að berjast við:

• Hellisheiði eystri liggur frá Héraði að Vopnafirði og er í 655 m y.s. (Vegagerðin, 2003). Vegurinn beggja vegna heiðarinnar er mjög brattur og illfær á veturna.
• Fjarðarheiði liggur á milli Egilsstaða og Seyðisfjarðar. Bratt klifur er upp á heiðina beggja vegna hennar og liggur vegurinn í um 620 m hæð yfir sjávarmáli (Vegagerðin, 2003). Fjarðarheiðin er samgönguæð bifreiða til Evrópu þar sem ferjan Norræna leggur að höfn á Seyðisfirði, en hún siglir á milli Danmerkur og Íslands. Fjarðarheiðin er meðal þeirra fjallvega á Austurlandi sem er hvað oftast ófær og skipast veður þar oft skjótt í lofti. Nokkuð hefur verið rætt um að byggja göng undir Fjarðarheiði en ekki hefur fengist fjárveiting til þessa enn sem komið er. 
• Þjóðvegurinn sem liggur milli Reyðarfjarðar og Egilsstaða er fjallvegurinn í gegnum Fagradal. Þessi vegur er aðalsamgönguleiðin frá Fjarðabyggð að flugvellinum á Egilsstöðum auk þess að vera mikilvægur hlekkur í samgöngukerfinu að sjúkrahúsinu á Norðfirði.  Á veturna verður Fagridalur oft þungfær og jafnvel ófær vegna slæmra aðstæðna. Vegurinn liggur í um 350 m hæð yfir sjávarmáli (Vegagerðin, 2003) og gera skarpar vindhviður og mjór vegur þessa leið varhugaverða að vetri til. 
•  Í Fjarðabyggð eru tvenn jarðgöng. í gegnum Oddskarð liggja fyrri göngin , milli Eskifjarðar og Norðfjarðar. Þessi göng liggja við stærsta skíðasvæði Austurlands og eru í 632 metra hæð yfir sjávarmáli (Vegagerðin, 2003). Hæð vegarins gerir það að verkum að oft er mikill snjór í Oddskarði á vetrarmánuðunum og vegurinn lokaður vegna veðra. Fyrir utan þá staðreynd að þessar aðstæður hafa nokkur áhrif á daglegt líf fólks á svæðinu þá gerir þetta aðkomu að aðalsjúkrahúsi svæðisins nokkuð ótrygga. Um nokkurn tíma hafa verið upp hugmyndir um byggingu nýrra ganga milli Eskifjarðar og Norðfjarðar. Eins og málin standa í dag hefur undirbúningsvinna farið fram en verkefnið er í biðstöðu uns fjármagn til þess fæst. 
• Hin göngin í Fjarðabyggð eru Fáskrúðsfjarðargöngin, milli Reyðar­fjarðar og Fáskrúðs­fjarðar. Fáskrúðsfjarðargöngin voru opnuð fyrir umferð 2005 of hafa auðveldað líf fólks á svæðinu mjög auk þess að vera stór liður í því að mynda eitt samfélag í Fjarðabyggð

Auk þessara vega má einnig nefna leiðina niður í Mjóafjörð, Breiðdalsheiði og Öxi sem eru allt fjallvegir sem ekki er haldið opnum yfir vetrartímann, en engar almenningssamgöngur liggja um þessar leiðir. 

Það er því stór spurning um hvort bættum almenningssamgöngum þurfi ekki að fylgja bættar samgönguleiðir?