Ófærð og slæm færð

Eitt af þeim áskorunum sem óhjákvæmileg fylgja almenningssamgöngum á dreifbýlum stöðum er sú staða sem upp kemur þegar ófærð myndast milli byggðakjarna.

Á Austurlandi gerist þetta með mjög svo reglulegu millibili yfir vetrartímann sem getur staðið allt frá Október og fram í Maí. Yfirleitt er um að ræða ófærð vegna mikilla snjóa og ofankomu en þó kemur það fyrir að ófært sé vegna vindstyrks eins og raunin var í gær, þegar ófært var yfir Fjarðarheiðina vegna mikils vinds. 

Deila má um það hvort þessar aðstæður styðji undir almennngssamgöngur eður ei. Að vissu leyti leitar fólk frekar í öryggi almennignssamgangna ef von er á slæmu veðri en á móti kemur að ef algjörlega ófært er þá skiptir það ekki máli hvort þú situr í rútu eða bíl. það eru allar líkur á því að þú sért föst/fastur á þeim stað sem þú ert niðurkominn.

Á Austurlandi getur þessi staða komið upp milli flestra byggðakjarna. Að flestum fjörðunum liggja háir fjallvegir með bratt klifur upp beggja vegna sem getur verið varhugavert í hálku og vondum veðrum. 

Hér er smá samantekt um þá fjallvegi sem almenningssamgöngur á Austurlandi þurfa að berjast við:

• Hellisheiði eystri liggur frá Héraði að Vopnafirði og er í 655 m y.s. (Vegagerðin, 2003). Vegurinn beggja vegna heiðarinnar er mjög brattur og illfær á veturna.
• Fjarðarheiði liggur á milli Egilsstaða og Seyðisfjarðar. Bratt klifur er upp á heiðina beggja vegna hennar og liggur vegurinn í um 620 m hæð yfir sjávarmáli (Vegagerðin, 2003). Fjarðarheiðin er samgönguæð bifreiða til Evrópu þar sem ferjan Norræna leggur að höfn á Seyðisfirði, en hún siglir á milli Danmerkur og Íslands. Fjarðarheiðin er meðal þeirra fjallvega á Austurlandi sem er hvað oftast ófær og skipast veður þar oft skjótt í lofti. Nokkuð hefur verið rætt um að byggja göng undir Fjarðarheiði en ekki hefur fengist fjárveiting til þessa enn sem komið er. 
• Þjóðvegurinn sem liggur milli Reyðarfjarðar og Egilsstaða er fjallvegurinn í gegnum Fagradal. Þessi vegur er aðalsamgönguleiðin frá Fjarðabyggð að flugvellinum á Egilsstöðum auk þess að vera mikilvægur hlekkur í samgöngukerfinu að sjúkrahúsinu á Norðfirði.  Á veturna verður Fagridalur oft þungfær og jafnvel ófær vegna slæmra aðstæðna. Vegurinn liggur í um 350 m hæð yfir sjávarmáli (Vegagerðin, 2003) og gera skarpar vindhviður og mjór vegur þessa leið varhugaverða að vetri til. 
•  Í Fjarðabyggð eru tvenn jarðgöng. í gegnum Oddskarð liggja fyrri göngin , milli Eskifjarðar og Norðfjarðar. Þessi göng liggja við stærsta skíðasvæði Austurlands og eru í 632 metra hæð yfir sjávarmáli (Vegagerðin, 2003). Hæð vegarins gerir það að verkum að oft er mikill snjór í Oddskarði á vetrarmánuðunum og vegurinn lokaður vegna veðra. Fyrir utan þá staðreynd að þessar aðstæður hafa nokkur áhrif á daglegt líf fólks á svæðinu þá gerir þetta aðkomu að aðalsjúkrahúsi svæðisins nokkuð ótrygga. Um nokkurn tíma hafa verið upp hugmyndir um byggingu nýrra ganga milli Eskifjarðar og Norðfjarðar. Eins og málin standa í dag hefur undirbúningsvinna farið fram en verkefnið er í biðstöðu uns fjármagn til þess fæst. 
• Hin göngin í Fjarðabyggð eru Fáskrúðsfjarðargöngin, milli Reyðar­fjarðar og Fáskrúðs­fjarðar. Fáskrúðsfjarðargöngin voru opnuð fyrir umferð 2005 of hafa auðveldað líf fólks á svæðinu mjög auk þess að vera stór liður í því að mynda eitt samfélag í Fjarðabyggð

Auk þessara vega má einnig nefna leiðina niður í Mjóafjörð, Breiðdalsheiði og Öxi sem eru allt fjallvegir sem ekki er haldið opnum yfir vetrartímann, en engar almenningssamgöngur liggja um þessar leiðir. 

Það er því stór spurning um hvort bættum almenningssamgöngum þurfi ekki að fylgja bættar samgönguleiðir?

Markaðssetning Almenningssamgangna

Almenn upplýsingagjöf um almenningssamgöngur á Íslandi er af skornum skammti. Í Reykjavík er reyndar tillölulega auðvelt að ramba inn á vef strætó, http://www.straeto.is/ sem kemur einnig upp ef slegið er inn bus.is.

En eins og með flest annað þá veistu ekki af því nema hafa fletta því upp, verið bent á það eða sagt frá því. Þetta á í mun meira mæli við um almenningssamgöngur út á landi. Þar þarftu að vita sérstaklega hvar á að leita. Nýflutt á Austurlands átti ég í miklum vandræðum með að finna upplýsingar um almenningssamgöngur í fjórðungnum. Ég leitað að Austurleið - átti auðvitað að leita að Austfjarðaleið, þvílík vitleysa að detta það ekki strax í hug. En sú síða sem ég fann með upplýsingum um Austfjarðaleið sýndi mér einungis upplýsingar um leiðir á  milli Egilsstaða og Norðfjarðar og svo Egilsstaða og Breiðdalsvíkur. Ekki hugmynd um hvernig ég ætti að komast á Seyðisfjörð með rútu, eða Borgarfjörð, eða Djúpavog.... Komst svo reyndar seinna að því að engin rúta fer á Djúpavog en aðrir aðilar eru með sérleyfið á Borgarfjörð og Seyðisfjörð. 

Þarf ekki að efla vitund fólks um almenningssamgöngur? Hvetja það til að nota þær, og gera því auðvelt fyrir að nota aðrar leiðir en einkabílinn?

Sem sérstaklega gott dæmi sem við höfum fengið í RTS verkefninu er verkefni sem samstarfsaðilar okkar í Skotlandi eru að vinna að. 

Go Smart! verkefnið í Dumfries and Galloway. http://www.gosmartdumfries.co.uk/

Verkefnið snýst fyrst og fremst um að efla vitund fólks á öðrum samgöngumátum en einkabílnum. Í tenglsum við verkefnið hafa þeir sett á fót hjólaleigu, hvatt fólk til að hjóla, deila bílum saman, taka strætó eða ganga. Auks þess að hafa gefið út kynningarefni, gengið í hús og reiknað út sparnaðinn fyrir fólk.

Þetta er eitthvað sem mætti taka sér til fyrirmyndar! Nánari upplýsingar um þetta frábæra verkefni má finna á heimasíðu þess. 

Go Smart!

Vegtollar

Við hjá ÞFA vorum í miklum rökræðum um vegtolla á mánudagsmorgunfundi okkar. 

Er fólk á landsbyggðinni tilbúnara til að borga tolla til að koma framkvæmdum af stað en það sem nær er höfuðborgarsvæðinu. 

Seyðfirðingar hafa lýst því yfir að þeir séu tilbúnir til að borga vegtolla við göng í gegnum Fjarðarheiði en almenn óánægja hefur ríkt með áæltanir Vegagerðarinnar um vegtolla inn á höfuðborgarsvæðið. 

Það eru eflaust kostir og gallar við fyrirbærið en það gæti þó ýtt undir noktun almenningssamgangna.

Hafið þið....

Frá samstarfsaðilum okkar í Svíþjóð sem reka þjónustuna Din Tur

Skoðað heimasíðu RTS?

Hana má finna hér: http://rtsnpp.eu/

Þar má finna allt um verkefnið, markmið þess, samstarfsaðila osfrv.    

Félagar okkar í Svíþjóð, Finnlandi og Skotlandi eru að gera gífurlega skemmtilega og áhugaverða hluti sem gaman er að skoða og læra af.

Eigið góða helgi ;)

CO2

Kíkið á hvað þið eruð að menga með því að framkvæma einstaka hluti hér:
http://visualization.geblogs.com/visualization/co2/

Vissuð þið að það er hægt að minnka útblástur frá almenningssamgöngum um 5-10% án nokkurs auka tilkostnaðar með því að nota lífdísil á bílana í stað dísels. Á Austurlandi þýðir þetta um  minnkun útblásturs GHL 12-24 tonn CO2e/GWh.
Það er ágætistala....

Prufuverkefni RTS

Nú er byrjað að vinna í prufuverkefnum RTS en til að byrja með verða þau í tveimur liðum og snýr annar þeirra að umhverfisvænni samgöngum en hinn að hagræðingu og upplýsingagjöf.
Ekki hafa verið teknar endanlegar ákvarðanir varðandi verkefnin enn sem komið er en það verður þó gert á allra næstu dögum.